Besin Alerjisi ve İntoleransı Hakkında Bilinmesi Gerekenler



Alerji, en kısa tabirle kişinin bağışıklık sisteminin bir maddeye aşırı tepki vermesidir. En sık rastlanan alerji türlerinden olan besin alerjisinde vücut, aslında zararsız olan ve genelde protein yüklü bir besine karşı aşırı duyarlıdır. Bu duyarlılık bir dizi nedenden dolayı oluşabilir.


Besin Alerjisinin Belirtileri Nelerdir?

Bir besin alerjisi belirtisi kendini besini aldıktan sonra yaklaşık 30 dakika içerisinde gösterir. Belirtileri çeşitli olabilmektedir.


Hafif-Orta Alerjik Reaksiyon


  • Ağızda karıncalanma
  • Vücutta kızarıklık veya kurdeşen
  • Yüz, dudak ve göz şişmesi
  • Kusma
  • İshal
  • Karın ağrısı


Şiddetli Alerjik Reaksiyonlar (Alerjik Şok-Aşırı Duyarlılık)


  • Zor ve/veya hırıltılı nefes alıp verme
  • Dil şişmesi
  • Boğazda şişlik veya gerginlik
  • Konuşmada zorluk veya ses kısıklığı
  • İnatçı öksürük
  • Bilinç kaybı
  • Özellikle çocuklarda, deride solgunluk ve sarılık


Besin Alerjisi ve Besin İntoleransı Farkı Nedir?


Besin intoleransında vücut yiyecek veya içeceğin içerisindeki bir kimyasala tepki verir. Vücut alerjide olduğu gibi, kısa bir süre içerisinde tepki vermez, vücudun tepki vermesi 24-72 saati bulabilir. Alerji, deri, solunum ve sindirim sistemlerini etkilerken besin intoleransında, kişinin iç organları da etkilenebilmektedir. Ancak, bu durum hayati değildir. Alerji ve zehirlenmenin migren, huzursuz bağırsak, yorgunluk gibi ortak belirtileri de vardır. Bazı kişilerde, astım belirtileri de tetiklenebilir.

Bir tablo ile özetlemek gerekirse;



İntolerans: Gecikmiş Saldırı Alerji: Hızlı Saldırı
Birden fazla gıda dahil olabilir Nadir olarak 1-2 gıdadan fazlası dahil olur
Semptomların ortaya çıkması için büyük miktarlarda yiyecek gerekir; tek bir yiyecek alımından sonra reaksiyonlar ortaya çıkmayabilir Çok az miktarda alınan gıda bile ciddi ve hayati tehlike arz eden reaksiyonları tetikleyebilir
Reaktif yiyeceklerin vücuda alınmasından 2-24 saat sonra reaksiyonlar başlar; nadir olarak 72 saate kadar sürebilir Sakınılması gereken gıdaların tüketiminden 2 saat yada daha az bir zaman sonra reaksiyonlar başlar
Klasik alerjik bölgeler de dahil olmak üzere, herhangi bir organ sistemi reaksiyonda yer alabilir. Öncelikli etkiler: Deri, solunum ve sindirim sistemleridir.
Birden fazla yiyeceğin sebep olması ve semptomların geç başlaması dolayısıyla, soruna neden olan gıdalar nadiren anlaşılır Soruna neden olan gıdalar, hemen reaksiyona girdiğinden, çoğunlukla, tanı koyulabilir.
Hassasiyet oluşturan yiyecekler genellikle favori yiyeceklerdir Alerjik gıdalar nadiren gıda olarak tüketilir
6 ay ya da daha az süren sakınma periyodundan sonra semptomlar yok olur Deri testi pozitif (type I) reaksiyon verir


Alerjim mi Var İntoleransım mı? Alerji İntolerans
Semptomlarım 1 saatten kısa sürede ortaya çıkıyor X
Semptomlarıma hangi gıda(lar)nın neden olduğuna emin değilim X
Dolaylı olarak da tüketsem beni her zaman hasta ediyor X
Hassasiyetim olan gıdadan çok az miktarda tüketebiliyorum X
Yaşlandığımda rahatsızlıklarım daha kötüye gidecek gibi görünüyor X

Vücudun vereceği olumsuz tepkilerin şiddeti, kişinin ilgili gıdayı ne kadar tükettiğine bağlı değişmektedir. Bununla birlikte bir kişinin hangi gıdalara alerjisinin veya intoleransının olduğunu belirlemek zordur. Bunları belirlemek için doktora danışmak gerekmektedir.

Çocukluk Döneminde En Sık Rastlanan Besin Alerjileri

Besin alerjileri %90 oranında inek sütü, tavuk yumurtası, soya fasulyesi, yer fıstığı, fındık, buğday ve deniz canlıları kaynaklıdır.

Alerjik çocuklarda genellikle ergenlik dönemine kadar süt, yumurta, soya fasulyesi ve buğday alerjileri görülür. Bununla birlikte yer fıstığı, fındık, balık ve kabuklu deniz canlılarına karşı alerji de görülebilir; ancak, bu alerjiler ömür boyu sürebilir.

Besin Alerjileri Kalıtsal Mıdır?

Ailede alerjik birinin olması çocuğun astım veya saman nezlesi gibi alerjilere yakalanma riskini artırır. Ancak alerji kalıtsal olabileceği kadar çevresel faktörlere de bağlıdır.

Yine de alerjik çocukların çoğunun ebeveynlerinde besin alerjisi görünmemektedir. Ailede bir besin alerjisi olan bir çocuk varsa, kardeşlerinin de alerjik olma riski biraz daha yüksektir.

Besin Alerjileri Önlenebilir Mi?

Besin alerjilerini tamamen önlemenin bir yolu geliştirilememiş olsa da en aza indirebilecek tedavi yöntemleri mevcuttur.

  • En temelde, ilk 6 ay sadece anne sütüyle beslenen çocuklarda alerji belirtilerinin daha az olduğu teorisini destekleyen kanıtlar vardır. Bu süre içerisinde bebeğin hiçbir katı gıda takviyesi almaması önemlidir.
  • Yer fıstığı, fındık gibi sık görülen alerjenlerin vücuda girişinin geciktirilmesiyle alerji riskinin azaltılacağına dair hiçbir kanıt yoktur. Hatta alerjen olabilecek gıdaların vücuda erken girişi çocuklarda besin alerjisini önlemeye yardımcı olabilir. Ancak yine de fıstık ezmesi gibi yüksek alerjen bileşenlerin bebeğe yedirilmesi tavsiye edilmemektedir.
  • Fıstık, fındık gibi kabuklu yemişlerin çocuğunuza ne zaman verebileceğiniz konusunda doktorunuza danışabilirsiniz.


Alerjik Reaksiyonlar Nasıl En Aza İndirilebilir?


Alerjik reaksiyonları en aza indirebilmek için öncellikle, alerjiye sebep olan besin veya besinlerin saptanması gerekmektedir. Bir kişi alerjen besine ilk kez maruz kaldığında reaksiyonu önemli olmayabilir. Ancak alerjen besini bir sonraki tüketmede vücutta oluşacak tepki daha şiddetli hatta hayati olabilir. Bu nedenle bu tür alerjik belirtileri gözden kaçırmamalı, teşhis ve tedavi süreci için bir alerji uzmanına gidilmesi gerekmektedir.

Besin Alerjisi Durumunda Ne Gibi İlk Yardım Yöntemleri Uygulanmalıdır?


Besin alerjisi ilk kez karşılaşıldığında korkutucu olabilir, ancak kontrol altına alınabilmektedir.

Bu kategorideki diğer maddeler;

Çocuklarda Fazla Enerji Yönetimi

Devamını Oku

Okul Yaşındaki Çocuklarda Kekemelik

Devamını Oku

Çocuklar Neden Yalnız Uyumak İstemez?

Devamını Oku

Dijital Çocuklar

Devamını Oku

Çocuklarda Ateş

Devamını Oku

Çocukların Ruh Sağlığı

Devamını Oku

Okul Dışı Eğitim Gerçeği

Devamını Oku

Okul Çağı Çocuklarının Kabusu: Disleksi

Devamını Oku

Bir Yaz Çok Şey Değiştirir!

Devamını Oku

Çocuğunuz Sinirlendiğinde Siz Sakin Olun

Devamını Oku

Çocuğunuza Nasıl Kitap Okuma Alışkanlığı Kazandırırsınız?

Devamını Oku

Okula Gitmek İstemeyen Çocuklar ile Başa Çıkma

Devamını Oku

Web sitemizdeki bilgiler kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik tüm işlemlerinizi doktorunuza danışmadan uygulamayınız. İçeriklerde tedavi edici sağlık hizmetlerine yönelik bilgiler yer almamaktadır.